Жонс Хопкинсийн судлаачдын ахалсан баг гэдэсний нянгийн ялгаруулдаг хор бүдүүн гэдэсний эсийн клаудин-4 уурагтай холбогдож, эсийг гэмтээдэг механизмыг илрүүлжээ. Судалгааны дүнг “Nature” сэтгүүлд нийтэлсэн байна.
Эрдэмтэд нянгийн хорыг эсэд хүрэхээс нь өмнө барьж авах молекул урхийг мөн бүтээжээ. Уг арга хулганыг хорын нөлөөнөөс хамгаалсан нь цаашид хорт хавдартай холбоотой гэмтлээс сэргийлэх боломжийг нээж магадгүй юм.
Гэдэсний нян хавдрын өсөлтөд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?
Судалгааны гол сэдэв болсон бактеройдес фрагилис нян эрүүл хүмүүсийн 20 хүртэлх хувийнх нь гэдсэнд байдаг. Энэ нянтай хүн бүр хавдраар өвчилнө гэсэн үг биш ч зарим омог нь гэдэсний хамгаалах бүрхүүлийг гэмтээж, үрэвсэл, хавдрын өсөлтийг өдөөх хор ялгаруулдаг.
Судалгааны ахлах зохиогч Синтия Сирсийн баг 2009 онд уг хор бүдүүн гэдэсний хавдар үүсэхэд нөлөөлж болохыг харуулжээ. “BFT” хэмээх энэ хор эсүүдийг хооронд нь холбож, гэдэсний хамгаалах давхаргыг хадгалахад тусалдаг Е-кадгерин уургийг задалдгийг өмнө нь тогтоосон байв.
Гэвч хор Е-кадгеринтэй шууд холбогддоггүй бололтой байсан тул судлаачид түүнд хүрэхэд нь өөр молекул тусалдаг гэж таамаглаж байжээ. Тэр молекулыг олох гэсэн өмнөх оролдлогууд нь амжилтгүй болсон байна.
Хор эсэд холбогдох цэгийг илрүүлэв
Судлаачид ген засварлах “CRISPR” технологиор бүдүүн гэдэсний дотор бүрхүүлийн эсүүдийн генийг ээлжлэн идэвхгүй болгож туршжээ. Ингэхэд клаудин-4 уургийг үүсгэдэг генийг унтрааснаар хор эсэд холбогдож, Е-кадгеринийг гэмтээх боломжгүй болсон байна.
Клаудин-4 нь хөрш эсүүдийн нягт холбоог хадгалахад тусалдаг уураг юм. Лабораторийн туршилтаар хор уг уурагтай шууд, бат бөх холбогддогийг баталжээ. Ийнхүү нянгийн хор гэмтэл учруулахаасаа өмнө клаудин-4-тэй холбогдох шаардлагатайг тогтоосон байна.
“Бид рецепторыг тогтоох гэж олон удаа оролдсон учраас энэ бол сэтгэл хөдөлгөм мөч. Нянгийн хор хэрхэн үйлчилдгийг ойлгох нь суулгалт, бүдүүн гэдэсний хорт хавдар, цусны халдвар зэрэг өвчнийг илрүүлэх, эмчлэх шинэ арга замыг нээж чадна” гэж Сирс хэлэв.
Молекул урхи хулганыг хамгаалжээ
Судлаачид клаудин-4-ийн хэсгийг агуулсан, уусдаг уургаар молекул урхи бүтээв. Хулганад хийсэн туршилтаар молекул урхи хорыг гэдэсний эсийн рецепторт холбогдохоос өмнө барьж авч, эдийг гэмтлээс хамгаалжээ.
Геномын хэмжээнд хийсэн генийн идэвхгүйжүүлэлтийн сорилыг удирдсан Максвелл Уайтын хэлснээр, энэ аргыг эмийн хувьд илүү тохиромжтой жижиг молекул эсвэл биологийн бэлдмэл ашиглан цааш хөгжүүлж болно. Баг одоо хорыг зогсоох хамгийн үр дүнтэй молекулын аргыг судалж байна.
Хүнд хэрэглэхийн өмнө нэмэлт судалгаа шаардлагатай
Хор, клаудин-4 хоёр яг хэрхэн холбогддогийг харуулах гурван хэмжээст бүтцийг судлаачид хараахан тогтоогоогүй байна. Үүнийг тодруулбал хор холбогдохоос сэргийлэх илүү үр дүнтэй нэгдэл бүтээхэд тусалж магадгүй.
Мөн уг арга хүнд хороос үүдэлтэй өвчнөөс аюулгүй, үр дүнтэй сэргийлж чадах эсэхийг нэмж судлах шаардлагатай. Хулганы туршилтаар эдийг гэмтлээс хамгаалсныг харуулсан боловч хорт хавдраас сэргийлдгийг тогтоогоогүй юм.
Эх сурвалж: Sciencedaily
